✍️ محمد رستمی
مدیرکل محترم میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان، اخیراً از ثبت «گلونی» در تقویم رویدادهای گردشگری خبر داده‌اند که حرکتی شایسته و در خور تقدیر است. اما آنچه در این میان نیازمند توجه ویژه است، نگاهی جامع‌تر به فرهنگ بومی ایلام است؛ چرا که در فرهنگ ایلامی، گلونی همواره با یک پیشوند اصیل همراه بوده که وجه ممیزه‌ی آن با سایر مناطق است: واژه‌ی «کت».
زنان ایلامی، به‌ویژه بانوان میان‌سال به بالا، از سرپوشی به نام «کت و گلونی» استفاده می‌کردند. «کت» پارچه‌ی بیشتری را به خود اختصاص می‌داد و نحوه‌ی بستن آن، مهارتی خاص و هنرمندانه را می‌طلبید. این پوشش در مراسم غم و شادی تفاوت‌هایی داشت؛ چنان‌که در گذشته، زنان در مراسم سوگواری، پیشانیِ کت و گلونی را گل‌مالی می‌کردند و با عبارت «شادی به‌ری» (شادی‌به همراه خود ببر)، پاسخِ همدردیِ اطرافیان را با متانتی برخاسته از ریشه‌های باستانی می‌دادند.
«کت و گلونی» در کنار پوشش‌هایی چون «هه‌بر»، نشان وقار، منزلت و شاخصه‌ی شخصیت زن ایلامی بوده است. امروزه متأسفانه استفاده از گلونی به‌تنهایی، آن را تا سطح یک روسریِ معمولی تقلیل داده است. از مسیولین محترم میراث فرهنگی انتظار می‌رود ضمن پاسداشت این میراث، در ثبت و ترویج این فرهنگ، تمامی جوانب آن، به‌ویژه هویت «کت» را نیز لحاظ کنند تا این نماد اصالت و شخصیتِ زن ایلامی، به درستی به نسل‌های آینده منتقل شود.
✅✅✅✅✅✅✅